Ulga na złe długi VAT — odzyskaj VAT od niezapłaconej faktury 2026

Czym jest ulga na złe długi

Ulga na złe długi (art. 89a ustawy o VAT) pozwala wierzycielowi odzyskać VAT z faktury, której kontrahent nie zapłacił w ciągu 90 dni od terminu płatności.

Mechanizm:

1. Wystawiasz fakturę z VAT (np. 23% × 10 000 = 2 300 zł VAT)
2. Odprowadzasz VAT do urzędu w deklaracji JPK_V7M
3. Klient nie płaci przez 90+ dni od terminu
4. Składasz korektę z ulgą — odzyskujesz 2 300 zł VAT
5. Jeśli klient w końcu zapłaci — przywracasz VAT do urzędu

Warunki skorzystania z ulgi

• Faktura — wystawiona, prawidłowa, w deklaracji
• Termin płatności — minęło 90 dni od dnia, kiedy klient miał zapłacić
• Kontrahent — VAT-owiec (czynny podatnik VAT)
• Brak rozwiązania umowy / postępowania upadłościowego — w trakcie egzekucji nie można korzystać z ulgi
• Faktura nie starsza niż 2 lata — od końca roku, w którym wystawiono

Procedura — jak odzyskać VAT

1. Sprawdź — minęło 90 dni od terminu płatności
2. Powiadom dłużnika — pisemna informacja o zamiarze skorzystania z ulgi (e-mail, list polecony, EOR)
3. Czekaj 14 dni — dłużnik może zapłacić lub zakwestionować
4. Złóż korektę JPK_V7M — w bieżącym okresie, oznacz ulgę
5. VAT wraca — w postaci nadwyżki lub niższej zaliczki

Korekta ulgi = osobny formularz w JPK_V7M (kod „54.7" + dane faktury).

Konsekwencje dla dłużnika

Klient, który nie płaci, ma odpowiednie obowiązki podatkowe:

• Po 90 dniach od terminu — musi zwrócić VAT-u urzędowi (jeśli wcześniej go odliczył)
• Otrzymuje informację od wierzyciela — 14 dni na ewentualną zapłatę
• Jeśli ostatecznie zapłaci — odzyskuje VAT z powrotem

To dyscyplinuje rynek — duży system kontroli skłania do terminowej zapłaty.

Praktyczny przykład — pełna kalkulacja

Załóżmy sytuację konkretnej firmy IT, która rozlicza VAT miesięcznie:

• 15 stycznia 2026 — wystawiasz fakturę za usługę developerską: 10 000 zł netto + 2 300 zł VAT (23%) = 12 300 zł brutto. Termin płatności: 14 dni (29 stycznia 2026).
• 25 lutego 2026 — w deklaracji JPK_V7M za styczeń odprowadzasz 2 300 zł VAT do urzędu.
• 29 kwietnia 2026 — minęło 90 dni od terminu płatności. Klient milczy.
• 30 kwietnia 2026 — wysyłasz oficjalne wezwanie do zapłaty (e-mail z potwierdzeniem doręczenia + list polecony za potwierdzeniem odbioru).
• 14 maja 2026 — minęło 14 dni od wezwania, dłużnik nadal nie zapłacił. Możesz skorzystać z ulgi.
• 25 czerwca 2026 — w JPK_V7M za maj wykazujesz korektę zmniejszającą podstawę i podatek o 10 000 zł netto / 2 300 zł VAT. VAT 2 300 zł wraca jako nadwyżka do zwrotu lub zaliczenie na kolejny okres.

Gdyby klient zapłacił 1 sierpnia 2026, w JPK_V7M za sierpień (do 25 września) musiałbyś z powrotem zwiększyć VAT należny o 2 300 zł. Sytuacja wraca do normy, a Ty masz pieniądze na koncie.

Ulga na złe długi vs alternatywy

W praktyce ulga + późniejsze umorzenie to często optymalna kombinacja: najpierw odzyskujesz VAT (2 300 zł), potem zaliczasz pozostałą część (10 000 zł netto) w koszty, gdy okazuje się, że dłużnik jest niewypłacalny.

Najczęstsze błędy

• Liczenie od daty wystawienia faktury — nie. 90 dni biegnie od terminu płatności wskazanego na fakturze. Jeśli postawiłeś termin „za 30 dni" — dopiero od tego dnia +90.
• Brak pisemnego wezwania — sam fakt 90+ dni nie wystarczy. Musisz mieć dowód poinformowania dłużnika i odczekać 14 dni.
• Korekta po 2 latach — przegapienie terminu = utrata prawa. Liczone od końca roku wystawienia faktury, więc fakturę z 15.01.2024 możesz korygować do 31.12.2026.
• Klient na ryczałcie ewidencjonowanym — nie jest VAT-owcem. Ulga nie przysługuje, jeśli kontrahent korzysta ze zwolnienia podmiotowego VAT (240 000 PLN limit).
• Faktura korygująca jako alternatywa — to inne narzędzie (np. dla zwrotu towaru). Nie myl z ulgą na złe długi.

Podstawa prawna i kody JPK

• Ulga dla wierzyciela: art. 89a ustawy o VAT (Dz.U. 2022 poz. 931 ze zm.)
• Obowiązek dla dłużnika: art. 89b ustawy o VAT
• Kod JPK_V7M dla ulgi: „54.7" w polu K_19 (sprzedaż) / K_20 (podatek)
• Korekta przy ponownej zapłacie: ten sam kod, wartości dodatnie
• Wzór zawiadomienia: MF nie publikuje formularza — wystarczy dowolna forma pisemna z numerem faktury, kwotą, terminem płatności, terminem wezwania do zapłaty

Najczęstsze pytania